کتان (بزرک) Linum usitatissimum L

برای آگاهی از قیمت محصول تماس بگیرید
شماره تماس: ۰۹۱۸۹۷۴۱۱۴۲

مقایسه
اشتراک گذاری در:

مشخصات گیاه دارویی کتان معمولی (بزرک)

بزرک یا کتان در کتب طب سنتی با نام (کتان) و تخم آن را (بزرگ) نام می برند. به فرانسوی Lin و به انگلیسی Line و تخم آن را (Linseed) نامند. گیاهی است از خانواده (Linaceae) که دو گونه آن از نظر خواص دارویی در طب سنتی مورد توجه است یکی كتان معمولی که تخم آنها به بزرگ معروف است و دیگری کتان مسهل که خاصیت مسهلی برگ آن مورد توجه می باشد.

 

کتان معمولی

کتان به فرانسوی (Lin ordinaire) و به انگلیسی (Line و Flax و Common flax) گفته می شود. گیاهی است از خانواده (Linaceae) نام علمی آن (Linum usitatissimum L) کتان معمولی گیاهی است علفی، یکساله، با برگهای دراز، باریک به رنگ سبز تیره و با ریشه بندی ضعیف. بلندی ساقه آن 12-60 سانتی متر است. بین پوست ساقه و قسمت چوبی ساقه را الياف نسجی کتان تشکیل می دهد که برای نساجی استخراج می شود و پارچه های معروف کتانی را با آن تهیه می کنند. گلهای آن سفید یا آبی و میوه آن به شکل کپسول است که ده تخم قهوه ای مایل به زرد در آن قرار دارد. این گیاه در مناطق معتدل اروپا و آسیا به طور خودرو می روید. در ایران در آذربایجان اطراف تبریز، بندر عباس، آبادان، لار و بلوچستان می روید و در سایر مناطق کاشته می شود. تکثیر کتان با کاشت بذر آن مستقیما در مزرعه اصلی صورت می گیرد و معمولاٌ در شرایط اقلیمی مناطق معتدل ایران بذر آن را در فروردین ماه می کارند. در هر هکتار در حدود 250 کیلو گرم بذر لازم است.

 

 

خواص درمانی گیاه دارویی کتان معمولی (بزرک)

  • اعضای هوایی گیاه کتان معمولی طبق نظر حکمای طب سنتی از نظر طبیعت سرد و خشک است و پوشیدن لباسی که پارچه اش با الیاف کتان معمولی بافته شده باشد، بدن را خنک می کند و موجب کاهش عرق و خشک شدن عرق می شود.
  • بخور دم کرده گیاه کنف باز کننده گرفتگی های دماغ و زکام است.
  • گرد تهیه شده از سوخته گیاه کتان برای خشک کردن جراحتها و قطع خونریزی و التام آنها مفید است.
  • گل و تخم آن بخصوص تخم آن که بزرگ نامیده می شود، از نظر طبیعت گرم و خشک است و از نظر خواص معتقدند که ملین مزاج و نرم کننده سینه است زیرا لعاب فراوان دارد.
  •  ضماد آرد بزرک با تخم اسپرزه برای تسکین درد مفاصل، سیاتیک و نقرس نافع است.
  • اگر قطره لعاب بزرک را در چشم بریزند، سرخی چشم را رفع می کند.
  •  انگشت پیچ آن با عسل برای سرفه بلغمی نافع است.
  • اگر 14 گرم آن را با عسل انگشت پیچ کرده و بخورند برای پاک کردن سینه از اخلاط و تحلیل ورم کبد مفید است.
  • اگر بزرگ را سرخ و برشته کرده و انگشت پیچ ساز تند قابض است و برای خونریزی از رحم و سرفه های رطوبی نافع است.
  • اگر تا چندین روز روزانه 2 گرم بزرک خورده شود برای درد روده ها و ازدیاد ترشح ادرار و عرق و شیر و لبنت دادن مزاج مفید است.
  • قاعده آور است و برای اتنيام زخم کلیه و مثانه بسیار نافع است.
  • اگر 15 گرم بزرگ را در 500 گرم آب جوش و 8 گرم گرد مغز شیرین بیان دم کرده (2 ساعت) و لعاب آن را با تخم تواماٌ بخورند، برای خرد کردن سنگ کلیه نافع است و با عسل برای ورم طحال مفید است.
  • اگر با کمی فلفل و عسل بخورند برای تحریک نیروی جنسی نافع است.
  • اگر دم کرده آن را تنقیه کنند برای خارج کردن فضول روده ها و رحم بسیار نافع است.
  • اگر در دم کرده آن بنشینند برای ورم و جراحات رحم نافع است.
  • گل کتان مقوی قلب و مفرح مغز و اعصاب می باشد.
  • کتان برای دید چشم مضر است از این نظر باید با گشنیز خورده شود.
  • برای هاضمه مضر است و لذا باید با سکنجبین خورده شود.
  • برای بیضه ها مضر است و لذا باید با عسل خورده شود.
  • مقدار خوراک آن 12-16 گرم است.
  • تنقیه یا حقنه بزرک: 15 گرم بزرگ را 15 دقیقه بجوشانند که صاف شده آن 500 گرم شود و صاف شده را برای لینت مزاج پس از خشک شدن تنقبه کنند.
  • لعاب بزرک: بزرک 1 واحد آب گرم 10 واحد. مدت 6 ساعت بخیسانند و گاه بهم بزنند و صاف کنند روغن بزرک دارای لینولئیک اسید است و لذا در استعمال خارج برای رفع ناراحتی های پوستی نظیر اگزما و خشکی پوست بدن اثر مفید دارد.
  • از گرد دانه کتان نیز به علت داشتن همین ماده در استعمال خارج برای رفع التهاب پوست و زخمهای دردناک به صورت ضماد استفاده می شود.
  • توجه شود که گرد دانه بزرک خیلی زود اکسیده و فاسد می شود و لذا به عنوان دارو همیشه باید تازه باشد و از مصرف کهنه آن باید پرهیز کرد.
  • دم کرده بزرک: بزرک با دانه کتان 15 گرم، گرد مغز ریشه شیرین بیان 8 گرم و آب جوش 500 گرم. به مدت 2 ساعت دم کنند و کمی عسل به آن بیفزایند و در موارد مورد نظر بخورند.
  • ضماد آرد بزرک 4 واحد آرد بزرکی را با 13 واحد آب جوش مخلوط کنند و تازه تازه قبل از آنکه کهنه شود، مصرف کنند زیرا آرد بزرک در اثر ماندن زود فاسد و متعفن می شود و به علاوه ایجاد ناراحتی های پوست و جوشهای اکزمائی می کند.
  • روش دیگر این است که آرد بزرگ تازه را در آب سرد باز می کنند تا خمیر شود و سپس آن را کمی حرارت می دهند که خمیر روانی گردد بعد قطعه پارچه ای را در آن داخل کرده و به حالت نسبتا گرم روی پوست بدن می اندازند.
  • در مواردی که برای تسکین درد مفاصل و سیاتیک است با اسفرزه مخلوط کنند و پارچه را با مخلوط آنها آغشته نموده و سپس روی موضع بیاندازند.
ترکیبات شیمیایی گیاه دارویی کتان معمولی (بزرک)

در تخم کتان معمولی مواد HCN گلوکوزید و لينامارین مشخص شده است. به علاوه در هر یک کیلو گرم تخم کتان در حدود 0/0812 میلی گرم ارسنیک وجود دارد. گلهای کتان با دانه های نارس آن دارای 0/69 درصد اسید سیانیدریک است، به طوری که خوردن 250 گرم از این نوع گل و تخم نارس موجب مرگ یک گاو نر می شود. در تخم کتان در حدود 30-40 درصد روغن ثابت قابل استخراج 6 درصد لعاب، 25 درصد پروتئین، مقداری موم، قند، املاح فسفات، مقدار کمی گلی کوزید و سرانجام مقدار کمی لينامارین. در گزارش دیگری آمده است که تخم کتان مورد مصرف دارویی باید دارای در حدود 25 درصد روغن، 5درصد خاکستر و 15 درصد عصاره های محلول در آب باشد.

قدار فسفاتیدهای تخم کتان شامل السينين و سفالين در حدود 1/25 درصد روغن خام آن است. مقدار پروتئین روغن تخم کتان در حدود 16-31 درصد به طور عمده شامل دو گلوبولین است به نامهای لينين و دیگری کولينين. در روغن تخم کتان اسید اشباع نشده Linoleic acid به مقدار قابل ملاحظه ای یافت می شود که از نظر ویتامین F قوی است و مصارف دارویی وسیعی دارد. در تخم کتان علاوه بر الينامارین و سیانوژنتیک گلوکوزید، دو گلوکوزید دیگر متبلور و غیر متبلور یافت می شود. لينامارین در برگهای گیاه و همچنین در ساقه، گل و ریشه گیاه نیز وجود دارد به همین علت خوردن گیاه به صورت علوفه ممکن است منجر به مرگ دام شود.

سایر ترکیبات شیمیایی کتان عبارت اند از فبتين، لسیتین و … از کل مواد کاروتنوئید گیاه در حدود 22-30 درصد آن بتا کاروتن است. در گزارش دیگری آمده است که در کنجاله تخم کتان اسید آمینه آرژینین یافت می شود. به علاوه در آن در حدود 4 درصد وزن خشک گلوتامیک اسید 350 یافت می شود. طبق بررسی و گزارش ماده ال گلوتامیک اسید در حالت آزاد برای معالجه کمبودهای مغزی در بچه ها و جوانان اثر قابل ملاحظه ای دارد.

 

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “کتان (بزرک) Linum usitatissimum L”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *